Preventie, arbo en verzuim

1. Gezonde en veilige werkomgeving

Een gezonde en veilige werkomgeving begint met aandacht voor je medewerkers. Door regelmatig het gesprek aan te gaan, weet je wat er speelt op de werkvloer. Denk aan fysieke belasting, werkdruk, stress of andere zaken die gevolgen hebben voor de gezondheid van medewerkers. Dit heet het inzetbaarheidsgesprek en over het voeren van dit gesprek lees je meer over in het hoofdstuk Gesprek met je medewerker. Door signalen vroeg op te pikken, kun je problemen vaak voorkomen voordat ze leiden tot uitval of verzuim.  

Naast aandacht voor individuele medewerkers is het belangrijk om ook naar het hele bedrijf te kijken. Daarom breng je met een Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) de risico’s binnen jouw bedrijf in kaart. Zo zie je niet alleen wat er speelt bij individuele medewerkers, maar ook welke risico’s altijd aanwezig zijn in het werk en de werkomgeving.

Volg de volgende stappen voor het in kaart brengen van risico’s op bedrijfsniveau:

Uitvoeren van de RI&E

In kaart brengen van de risico’s op de werkplek. Een RI&E (Risico-Inventarisatie en -Evaluatie) is een onderzoek waarin je kijkt welke risico’s er zijn voor de veiligheid en gezondheid van medewerkers. Daarna bepaal je welke acties nodig zijn om deze risico’s te verkleinen.

Een RI&E is verplicht voor iedere werkgever met één of meer medewerkers in dienst. De technische installatiebranche heeft een branche-eigen RI&E-instrument en vragenlijst waarmee je de inventarisatie kosteloos kunt uitvoeren als je bij de cao Technische Installatie bent aangesloten. De branche RI&E staat op de website van ArboTechniek: RI&E - ArboTechniek. 

Als je meer dan 25 medewerkers in dienst hebt, is het verplicht om de RI&E te laten toetsen door een gecertificeerde arbodienst of deskundige. Als de werkomstandigheden in jouw bedrijf veranderen, moet je de RI&E opnieuw opstellen of aanpassen. Bijvoorbeeld als je gaat verbouwen of nieuwe werkzaamheden gaat uitvoeren.

Aan de slag met het verminderen van risico’s

Nu je de risico’s op de werkplek goed in kaart hebt gebracht, maak je een plan van aanpak waarin staat hoe je de risico’s kleiner maakt. Als je via ArboTechniek de RI&E hebt ingevuld/antwoorden in de branche RI&E, krijg je ook een voorstel voor een plan van aanpak. Het is voor alle werkgevers verplicht om een plan van aanpak te maken. In het plan van aanpak zet je: welke risico’s je als eerste aanpakt en wanneer je dit doet; welke maatregelen (dus aanpassingen) nodig zijn; wie verantwoordelijk is voor de uitvoering; wanneer de maatregelen worden uitgevoerd. Het is verplicht om dit plan met je medewerkers te bespreken. Zo zien zij dat gezond en veilig werken serieus wordt genomen. Voor praktische oplossingen en voorbeelden kun je terecht bij de arbocatalogus. In de arbocatalogus staan methoden, goede voorbeelden en oplossingen om gezond en veilig te werken. Je vindt er oplossingen voor veelvoorkomende risico’s in de installatiebranche. Zo ben je verplicht om gevaarlijke stoffen te registreren. Gebruik hiervoor de gevaarlijke stoffen assistent. De arbocatalogus is geen wet, maar wordt gebruikt door de Nederlandse Arbeidsinspectie gebruikt als richtlijn. Dus: als je de oplossingen vanuit de arbocatalogus gebruikt, voldoe je aan de arbeidsomstandighedenwet. De technische installatiebranche heeft meerdere arbocatalogi uitgebracht. Bekijk verschillende arbocatalogi op de website van ArboTechniek. Daarnaast leer je op de praktijkdagen van ArboTechniek over belangrijke risico’s die gaan over veilig en gezond werken.

Voorlichten van je medewerkers

Ga met jouw medewerkers in gesprek over de mogelijke gevaren en risico’s. Dit is verplicht vanuit de Arbowet. De Toolbox Arbo Techniek kan jou hierin helpen. In deze toolbox staat handige informatie, filmpjes en leidraden om in gesprek te blijven over gezond en veilig werken.

Heb je vragen over veilig en gezond werken? Neem contact op met een van de arbo-adviseurs van ArboTechniek (een programma van Wij Techniek). Deze dienst is kosteloos voor de bedrijven die vallen onder de cao Technische Installatiebranche.

Wat regel je als werkgever nog meer om risico’s te verminderen?

Je hebt zojuist een RI&E opgesteld en besproken met je medewerkers. Daarnaast zijn er nog een aantal onderwerpen die je moet regelen voor een gezonde en veilige werkplek. Zo wijs je een vertrouwenspersoon aan, maak je een begeleid over psychosociale arbeidsbelasting en stel je een preventiemedewerker aan. In de onderstaande stappen nemen we je mee in de onderwerpen.

De vertrouwenspersoon

Op het werk kunnen medewerkers ongewenst gedrag ervaren. Denk bijvoorbeeld aan pesten, seksuele intimidatie, discriminatie, agressie of geweld.  Het is belangrijk dat zij hier met iemand over in gesprek gaan, zoals met een vertrouwenspersoon en bij hun leidinggevende of directie een klacht indienen. Alleen dan kan de organisatie maatregelen nemen en zorgen voor een veilige werkomgeving. Zorg ervoor dat medewerkers weten wie de vertrouwenspersoon is. Dit kan bijvoorbeeld door het in het personeelshandboek te zetten. 

Een medewerker binnen je organisatie kan vertrouwenspersoon zijn. Je kunt ook gebruikmaken van een vertrouwenspersoon van buitenaf. Het is verstandig dat medewerkers ook terecht kunnen bij een vertrouwenspersoon van buiten het bedrijf. Bijvoorbeeld als ze er niet uitkomen met de vertrouwenspersoon van de organisatie zelf of als er een persoonlijke (hiërarchische) relatie is. Het inschakelen van een vertrouwenspersoon van buitenaf is kosteloos mogelijk voor alle leden van Techniek Nederland. Dit lees je op de website van Pro-Fonds.

Beleid psychosociale arbeidsbelasting

In de Arbowet is geregeld dat werkgevers verantwoordelijk zijn voor beleid over psychosociale arbeidsbelasting (PSA). PSA zijn alle situaties op het werk die stress of een onveilige werkomgeving kunnen veroorzaken, denk aan pesten, discriminatie of de druk die je voelt door je werk. De werkgever moet ongewenst gedrag tegengaan. Het helpt om jullie verwachtingen en regels op het gebied van PSA op te schrijven in het personeelshandboek. ArboTechniek en TNO hebben hier een aantal documenten voor:

• Voorbeeld van gedragsregels over ongewenst gedrag (ArboTechniek)

• Voorbeeld van een klachtenregeling bij ongewenst gedrag (ArboTechniek)

• Handreiking gedragscode (on)gewenste omgangsvormen (TNO)

De Arbeidsinspectie controleert of werkgevers voldoende doen om ongewenst gedrag op de werkvloer tegen te gaan. Wil je grip krijgen op de PSA van jouw medewerkers? Doe dan mee aan het PSA-onderzoek van Techniek Nederland.

Preventiemedewerker

Als werkgever ben je verplicht om één preventiemedewerker aan te stellen. De preventiemedewerker helpt het bedrijf om gezond en veilig werken te verbeteren en risico’s te voorkomen. De preventiemedewerker kan jou helpen met het uitvoeren van het plan van aanpak en het gesprek voeren over de risico’s. Tot en met 25 medewerkers kan de werkgever zelf de preventiemedewerker zijn, boven de 25 medewerkers dient een medewerker deze taken op zich te nemen. ArboTechniek verzorgt kosteloos de basiscursus preventiemedewerker.

Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek (PAGO)

Als werkgever ben je verplicht om medewerkers een PAGO aan te bieden. Een PAGO kijkt naar gezondheidsrisico’s die met het werk te maken hebben. De resultaten zijn vertrouwelijk. Medewerkers zijn niet verplicht om deel te nemen. Wel is het belangrijk om duidelijk uit te leggen waarom het onderzoek nuttig is. Wil je jouw medewerkers uitnodigen voor een PAGO? Hiervoor kun je de Voorbeeldbrief aanbod PAGO gebruiken. Techniek Nederland Verzekeringen biedt samen met TNO een Branche VitaliteitsCheck aan. Dit is een doorontwikkeling van de wettelijke PAGO. Hierbij wordt ook gekeken naar leefstijl en conditie. Medewerkers kunnen daarnaast een gesprek voeren met een vitaliteitscoach.

Wat kun je als werkgever nog meer doen aan preventie?

Organisaties kunnen ook kiezen voor een breder onderzoek naar de gezondheid van de medewerkers. Dit heet een PMO (Periodiek Medisch Onderzoek). Daarbij wordt ook gekeken naar onderwerpen zoals leefstijl, conditie en vitaliteit.  

Wil je aan de slag met het voorkomen van verzuim en gezondheidsproblemen (we noemen dit ook wel preventie)? Neem een kijkje op de website van Johan. Hier vind je online hulpmiddelen die jou helpen om te weten hoe het met de gezondheid van jouw medewerkers gaat. Je kan direct aan de slag om de gezondheid van de medewerkers te verbeteren. Johan is een hulpmiddel vanuit Techniek Nederland verzekeringen.

Speciale regels voor jonge medewerkers

Voor medewerkers jonger dan 18 jaar gelden speciale regels voor werk, werktijden en veiligheid. Als je medewerkers jonger dan 18 in dienst hebt, is het belangrijk om deze regels te kennen. Dit lees je in het document Jongeren en werk van Techniek Nederland.